×zamknij
Dodaj firmę
Zleć remont lub budowę, dodaj swoje ogłoszenie jako wykonawca lub zleceniodawca. Znadź fachowca do konkretnej roboty. Urzązaj przetargi na prace związane z domem lub ogrodem. Podyskutuj na forum.
Zaloguj»Login:Hasło:
Nie masz konta? Zarejestruj się!
Budujesz? remontujesz?
Szukasz pracy? Ogłoś się tutaj!
Szukaj artykułów:
Tytuł, słowa kluczowe:
artykuł Ogród zimowy to rodzaj przeszklonej zwykle dobudówki. Nie bez powodu nazywa się ją ogrodem – tu bowiem znajdują miejsce różnorodne gatunki roślin. Jednak zieleń to nie wszystko. Jak urządzić tę przestrzeń, by była oazą relaksu?
więcej »
artykuł Konstrukcje na bazie szkieletu drewnianego, płyty warstwowe, pruski mur, keramzytobeton, pustaki ceramiczne, panele styropianowe - każde ma swoje wady i zalety a podstawowym założeniem jest gotowy już fundament.
więcej »
artykuł W ogrodzie tym ważne jest praktycznie wszystko. Dlatego też sprawą kluczową staje się odpowiedni plan, który zadba o całą aranżację. Najdrobniejsze pomyłki lub nieuwaga w doborze dodatków przyczynić się mogą na zachwianie całej równowagi.
więcej »
Prowadzę firmę budowlaną i chciałbym rozszerzyć usługi o alpinistykę przemysłową, coś...
maksik, wczoraj 10:09
Jezeli szukacie w necie [url=http://fatcar.pl/]wynajem aut poznań[/url] i nie wiecie na jaka...
Morwa, 21 lip 22:20
Czy znajdzie się tu ktoś, kto podpowie jak wygląda w rzeczywistości dobieranie elementów...
pasku, 14 lip 15:50
 

Dom w stylu góralskim

Za jeden z najpiękniejszych rejonów naszego kraju uważa się góry, a zwłaszcza Tatry i znajdujące się u ich podłoża Zakopane. Miasto to każdego roku przyciąga setki tysięcy ludzi nie tylko z Polski, ale także z Europy i całego świata. Wiele atrakcji turystycznych, praktycznie o każdej porze roku sprawia, że miejsce to wybierane jest bardzo często jako cel wakacyjnych lub zimowych wycieczek i wyjazdów.

Dla jednych Zakopane i inne okoliczne miejscowości, to najpiękniejsze miejsce na Ziemi, dla innych - zbyt przereklamowane, kiczowate i przepełnione turystami. Jednak zarówno zwolennicy, jak i przeciwnicy tego rejonu Polski zgodnie przyznać muszą, że styl góralski, ze wszystkimi swoimi charakterystycznymi ornamentami, wzorami, haftami, motywami i stosowanymi materiałami, był, jest i zawsze pozostanie bardzo modny. Dotyczy to zarówno mody odzieżowej (hafty, chusty, motywy ze strojów góralskich), turystycznej, kulinarnej (oscypki), jak również budowlanej. Bo także w tej dziedzinie naszego życia możemy spokojnie mówić o modzie, o panujących trendach, o tym, co jest na czasie, a co jest reliktem z przeszłości.

Moda na góralskie domy

Moda dotyka przede wszystkim sposobów urządzania wnętrz, dodatków, ale także projektów domów. Wśród nich, niesłabnącą popularnością cieszą się od lat projekty domów góralskich. I choć, jak sama nazwa wskazuje, powinny one znajdować się głównie na terenach górskich, to jednak coraz częściej możemy je spotkać także na Mazurach, Kaszubach, czy też nad morzem. Nikogo już nie dziwi charakterystyczny dla podnóża Tatr domek drewniany, z pięknie zdobioną, drewnianą balustradą i spadzistym dachem pokrytym gontem. Bo właśnie te charakterystyczne elementy odróżniają domki góralskie od innych.

Stawianie domów z bali, bo właśnie w tej technologii tworzy się większość budynków powstających w rejonach górskich, posiada bardzo wiele zalet, które docenia coraz większe grono ludzi. Drewniane domy są jednymi z bardziej zdrowych i komfortowych w użytkowaniu budynków mieszkalnych, gdyż przede wszystkim posiadają zdolność do samoregulacji wilgotności, są lekkie i łatwe w modernizacji, a budowa takiego domu trwa naprawdę bardzo krótko. Drewniane domy, nie tylko te w stylu góralskim posiadają także wyjątkowy mikroklimat, tworzący bardzo zdrowe i sprzyjające człowiekowi środowisko, dzięki czemu, mieszkańcy takich budynków żyją dłużej i zachowują lepsze zdrowie. Typowy, góralski domek także, poza fundamentami i podłogą na parterze, nie wymaga przeprowadzania prac mokrych.

Domy z płazów

W tradycji podhalańskiej budynki takie wznosi się z tzw. płazów. Ich wzajemne dopasowywanie samo w sobie jest sztuką, która znana jest nielicznym. Płazy powstają w wyniku rozcięcia na pół, wzdłuż rdzenia, specjalnie dobranych, okazałych pni. Jeszcze lepszym rozwiązaniem jest wycięcie ze środka pnia deski, a jeśli uda się wraz z nią usunąć rdzeń, to możemy w przyszłości uniknąć pękania tych elementów. Elementy te posiadają dwa końce: starszy i młodszy, odpowiednio grubszy i cieńszy, które układa się w ścianie naprzemiennie końcem starszym i młodszym, by na zwieńczeniu zrębu można było uzyskać równy poziom.

Znajomość końców drewna przydaje się także w okresie sezonowania materiału, by uzyskało ono trwałość i wytrzymałość. Układa się je równo i starannie w przewiewnym miejscu, przekładając poszczególne warstwy listwami o jednakowej grubości i zapewniając im odpowiednie zadaszenie. W takich warunkach płazy powinny sezonować przez około dwa lata. Elementy te posiadają także dwie strony: prawą - płaską, która powstaje w wyniku przecięcia pnia oraz lewą, które posiada naturalne zaokrąglenia zwane oflisami. Podczas sezonowania, płazy układa się zawsze prawą stroną do góry, gdyż w czasie schnięcia wybrzusza się ona nieznacznie, co umożliwia spływanie wody. Natomiast po lewej stronie tworzą się pęknięcia, a jeśli dostanie się do nich woda, to spowoduje ona gnicie drewna.

Domy góralskie buduje się z pełnym oflisem, czyli po prostu z połówek pni, co daje świetny efekt surowości i masywności lub też przy użyciu płazów z częściowo ściętym oflisem. Rozwiązanie takie jest bardziej ekonomiczne, a powstały z takich elementów dom sprawia wrażenie bardziej dopracowanego. Obydwa rodzaje płazów, mimo nieznacznej różnicy w grubości, posiadają niemal identyczną izolacyjność, a szpary, które pełnią rolę mostków cieplnych oraz najbardziej znaczące miejsca ściany, są mniej więcej tej samej grubości.

By polepszyć szczelność ścian w domu w stylu góralskim, można zastosować płazy felcowane. Jednak wymagają one większych nakładów robocizny i zwiększają zużycie materiału o około 15%. Technologia ta polega na tym, że mszenie, czyli uszczelnienie między płazami, wykonywane jest w taki sposób, by było widoczne tylko z zewnątrz. Natomiast wewnątrz budynku uzyskuje się gładką ścianę litego drewna, w której praktycznie nie są widoczne miejsca zetknięcia się płazów. Efekt taki uzyskuje się za pomocą felców, czyli rowków wyciętych w bocznej krawędzi płazów, za pomocą których łączy się poszczególne elementy. Jednak technologia taka wymaga ostrożności, staranności i precyzji podczas obróbki.

Zresztą każda belka jest niepowtarzalna i jedyna w swoim rodzaju. Dlatego też tylko doświadczony budarz, czyli góral stawiający taki dom, wie, który element umieścić w konkretnym miejscu budynku. Obserwując jego pracę, można zauważyć, że łączy go niemal osobisty stosunek z każdym płazem. Świadczą też o tym nazwy, jakie nadają poszczególnym kawałkom drewna. I tak, na dorodną długą belkę mówi się drzewo, a jeśli jest szeroka – ściana. Wyjątkowy okaz nazywany jest mamą, krótki fragment płazu umieszczany np. między oknami to sumik, który czasem nazywany jest także bęsiem (w potocznym znaczeniu to dziecko z nieprawego łoża), a stare, trudne w obróbce kawałki to płaziska. Najczęściej do budowy domów wybiera się drewno świerkowe, jodłowe lub modrzewiowe. Płazy powinny mieć 18, a nawet 20 cm grubości. Kompletując materiał na budowę domu w stylu góralskim, należy zgromadzić jak najwięcej długich płazów (10 – 12 m).

Płazy tworzące ściany stykają się ze sobą w węgłach za pomocą skomplikowanych zamków ciesielskich. Tworzy się je wycinając i wydłubując precyzyjnie czop oraz komory, które tworzą wzajemnie klinującą się łamigłówkę. Są one tak ściśle do siebie dopasowane, że, by je połączyć, trzeba użyć dziesięciokilogramowego młota i dużej siły. Ze względu na sposób wykończenia wyróżnia się kilka rodzajów połączeń: węgieł prosty, półkryty i kryty. Prace na węgle wymagają od budującego niezwykłej dokładności, gdyż po połączeniu płaz za pazuchą, czyli w kącie między nimi, nie może pojawić się nawet najmniejsza szczelinka (ziojak).

Przesądy i tradycje

Budowie domków góralskich towarzyszą także przesądy i tradycje, których przestrzeganie ma zapewnić powodzenie budowy. Jednym z nich jest umieszczenie w pierwszym południowo-wschodnim węgle świętego obrazka z podpisami majstra i całej brygady.

Charakterystycznym elementem takiego drewnianego domu jest mszenie, czyli wypełnione wełnianką z drewnianych strużyn szczeliny na ścianie między poszczególnymi płazami. Strużyny dzieli się na niewielkie porcje i ściśle zwija w tzw. skrątki, które potem wbija się w szparę. Na zewnętrznej ścianie tworzą one charakterystyczny wzór, a od strony wewnętrznej obcina się je na gładko.
Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów, stanowiących jednocześnie największą ozdobę wnętrza, jest strop. Jego najważniejszym elementem jest biegnąca przez środek pomieszczenia, pięknie rzeźbiona potężna belka, zwana sosrębem lub tragarzem. Umieszcza się na niej datę powstania budynku oraz nazwisko fundatora.

Równie rozpoznawalnym elementem domu góralskiego, jest dach. Te najbardziej charakterystyczne to strome konstrukcje z półpłaszczyznami, przełamane strzechą o trochę mniejszym nachyleniu. Wspiera się on na wysuniętych poza lico ścian i ozdobnie wyciętych końcach płaz ponadcalowych, zwanych rysiami (wypustami), które z kolei podtrzymywane są mniejszymi podrostkami. Na rysiach układa się ozdobne deskowanie okapu, które nazywane jest podsiębitką, która dodatkowo wspierana jest przez ślepe rysie tworzące na okapie regularny rytm. Rysie mogą przybierać różnorodne kształty.

Tradycyjnie dach w domach w stylu góralskim kryje się gontem. By dobrze chronił wnętrze przed zalaniem, powinien być sezonowany, wypuszczony z jednej maszyny, by do siebie pasował i wykonany z gęstego, mało sękatego, zdrowego drewna.

Budowa takiego domu góralskiego jest niezwykle praco i czasochłonna, a także, ze względu na specyfikę budowy, także bardzo droga. Dlatego też wiele osób, które, zachwycone takim stylem budowy, chcą posiadać domek góralski na własność, często decyduje się na dom drewniany, pozbawiony tak charakterystycznych rzeźbień i góralskich ornamentów.

Styl góralski, to nie tylko sposób budowania, ale także charakterystyczny wystrój wnętrza. Już same drewniane ściany tworzą niepowtarzalny klimat. Wnętrze typowo góralskiej chaty reprezentuje zwykle styl rustykalny, charakteryzujący się jasnymi, pastelowymi barwami, a także meblami w naturalnym kolorze drewna, różnymi haftowanymi serwetami i suszonymi kwiatami. W typowym góralskim domu nie może zabraknąć także takich dodatków, jak choćby skóry baranie. Takie elementy z łatwością dostaniemy w sklepach z meblami oraz z tradycyjnymi, ludowymi pamiątkami. Jednak zakup takich elementów w samym Zakopanym, z ekonomicznego punktu widzenia, raczej nie jest dobrym rozwiązaniem.

Obecnie w chatach góralskich zauważa się tendencję do łączenia stylu tradycyjnego z nowoczesnym, przez co powstają oryginalne rozwiązania. Jeśli nie chcemy urządzać całego wnętrza, możemy także zakupić jakiś element dekoracyjny, który nawiązuje do stylistyki góralskiej, by zmienić wygląd pomieszczenia.




autor: Joanna Zając

Wasze komentarze ...

Brak komentarzy.

Zaloguj się aby dodać nowy komentarz.

Powiązane branże: Domy drewniane
Podobne: Letni domek na działce, Ochrona drewnianego stropu przed ogniem, Odporność ogniowa domu z drewna, Wady i zalety drewna, Zdrowe domy drewniane
Słowa kluczowe: domy z drewna, domy z bali, domki z drewna, projekt domu, dom z bala, dom z płazów, sezonowanie drewna, gont, budarz, belka